روسازی بتنی یکی از عملیات اصلی در راه‌سازی است

از زمانی که اولین نوار روسازی بتنی در سال 1893 تکمیل شد، بتن به طور گسترده برای سنگفرش بزرگراه‌ها، فرودگاه‌ها و همچنین خیابان‌های تجاری و مسکونی مورد استفاده قرار گرفته است. روسازی بتنی راه، سازه‌ای است که روی آخرین لایه متراکم‌شده خاک موجود یا اصلاح‌شده، یا روی خاکریزی‌ها قرار می‌گیرد. روسازی از لایه‌های مختلفی مانند اساس و زیراساس و لایه‌های بتنی یا آسفالت یا به صورت ترکیبی تشکیل می‌شود. هر یک از این لایه‌ها باید طبق مشخصات فنی و ضخامت معینی روی هم قرار بگیرند. در این مطلب قصد داریم به معرفی عملیات روسازی بتنی بپردازیم.

آماده‌سازی سایت برای عملیات روسازی بتنی

قبل از شروع عملیات روسازی بتنی، محل ساخت‌وساز باید به دقت آماده شود. این موارد شامل آماده‌سازی گرید، ایجاد مکانیسم‌های کنترلی (خط ریسمان) و قرار دادن میله‌های اتصال است. بیشتر خرابی‌های موجود در عملیات روسازی بتنی ناشی از شکست دال بتنی نیست، بلکه ناشی از مشکلات مصالح زیر دال است. این مشکلات می‌توانند شامل زهکشی ضعیف، مواد ناپایدار یا غیر یکنواخت، یا تراکم ضعیف باشند. آماده‌سازی کافی بستر جاده برای یک سیستم روسازی بتنی قوی و بادوام، مستلزم در نظر داشتن موارد زیر است:

  • زیر گرید (subgrade): زمینی که به ارتفاع مورد نظر درجه‌بندی شده است. (در پروژه‌های روسازی شهری و شهرستانی با حجم کم تردد، بتن مستقیما روی بستر زمین آماده شده قرار می‌گیرد.
  • زیرپایه (subbase): موادی که برای ایجاد زهکشی و پایداری بر روی بستر قرار می‌گیرد. بر اساس نیاز به تعادل زهکشی و پایداری، ممکن است از سه نوع زیرپایه استفاده شود:
    • زیرپایه گرانول که زهکش‌ترین زیرپایه است. این زیرپایه مخلوطی از مواد دانه‌ای است که به شکل یکنواخت متراکم شده‌اند. اما این زیرپایه یک ساختار قابل توجه ارائه نمی‌دهد.
    • زیرپایه اصلاح‌شده: این زیرپایه قابل زهکشی است و شامل درصد بیشتری از ذرات خردشده و گریدبندی متراکم‌تری از زیرپایه دانه‌ای است که پایداری بیشتری را فراهم می‌کند.
    • پرکننده مخصوص: این زیرپایه پایداری و پشتیبانی بیشتری را فراهم می‌کند، اما کمترین میزان زهکشی را دارد.
  • پایه (base): موادی نسبتا سفت و سخت که گاهی اوقات با استفاده از سیمان یا آسفالت تهیه شده‌اند و روی پایه زیرین قرار می‌گیرد تا یک سکوی پایدار برای دال بتنی روسازی فراهم کند.

ایجاد خط ریسمان در عملیات روسازی بتنی

یک خط ریسمان که توسط پایه‌ها در کنار خط سنگفرش پشتیبانی می‌شود، تجهیزات سنگفرش را به صورت افقی و عمودی هدایت می‌کند. خط پد یا خط مسیر، فضای بین خط ریسمان و روسازی جدید است و باید فضای کافی برای مسیرهای سنگفرش فراهم کند و سطح صاف و پایداری داشته باشد.

خط ریسمان باید خارج از خط پد و به موازات روسازی پیشنهادی تنظیم شود تا ماشین اصلاح، سنگفرش لغزنده و سایر تجهیزات روسازی را هدایت کند. میله‌های تشخیص ارتفاع سنگفرش در زیر ریسمان و میله‌های حس‌گر هم‌ترازی به سمت داخل نخ می‌روند. برای ساخت روسازی با ضخامت یکنواخت و با پروفیل دلخواه، یک خط ریسمان محکم و دقیق تنظیم شده است. تنظیم دقیق خط ریسمان اهمیت ویژه‌ای دارد و قبل از شروع سنگفرش، باید از نظر دقت بررسی شود و به طور مداوم قبل از سنگفرش نیز مورد بررسی قرار بگیرد.

قرار دادن میله‌های اتصال

میله‌های اتصال (dowel bars) بارهای سنگین را از طریق اتصالات روسازی منتقل می‌کنند و از ایجاد گسل در اتصال که می‌تواند منجر به آسیب روسازی شود، جلوگیری به عمل می‌آورند. روش‌های متفاوتی برای انجام این کار وجود دارد؛ اما میله‌های اتصال معمولا در روسازی‌های هشت اینچی یا ضخیم‌تر مورد نیاز هستند. این میله‌ها باید کاملا تراز شوند تا با باز شدن درزها در زمستان و بسته شدن در تابستان با انقباض و انبساط بتن، روسازی دو طرف درزها بتواند در یک خط مستقیم در امتداد میله‌های اتصال صاف حرکت کند. اگر یک میله در سراسر اتصال تراز نباشد، روسازی نمی‌تواند حرکت کند و تنش ایجاد می‌شود و تنش می‌تواند باعث ایجاد ترک در روسازی شود.

خیس کردن گرید در عملیات روسازی بتنی

یک زیرپایه خشک آب را از کف مخلوط بتن می‌کشد. این مساله می‌تواند به دلیل سطوح متفاوت رطوبت در سرتاسر دال تنش ایجاد کند و باعث ایجاد ترک شود. برای جلوگیری از بروز این تنش‌ها، کمی قبل از قرار دادن بتن، زیرپایه با آب کاملا اسپری می‌شود. با اینکه زیرپایه باید به میزان قابل توجهی مرطوب باشد اما نباید آب راکد داشته باشد. خیس کردن ممکن است پس از بارندگی اخیر ضروری نباشد.

تحویل مخلوط

هنگام انتقال مخلوط از کارخانه به محل ساخت‌وساز، هدف این است که بتن مخلوط‌شده و قابل استفاده به محل ساخت‌وساز تحویل داده شود. بسیار مهم است که مخلوط تمامی بچ‌ها یکنواخت باشد. به طور کلی، مخلوط‌های بتن توسط کامیون‌های کمپرسی یا کامیون‌های همزن حمل می‌شوند. یکی از عوامل موثر بر انتخاب روش‌های حمل، زمان در دسترس برای تحویل است. تجاوز از زمان تحویل مناسب بر کارایی بتن تاثیر می‌گذارد. تاخیر زیاد ممکن است باعث توقف عملیات روسازی شود.

ریختن بتن

برای جلوگیری از تراکم که می‌تواند در زهکشی مناسب تداخل ایجاد کند، کامیون‌های حمل نباید روی پایه زیرین رانده شوند. اگر گرید فضای کافی را فراهم کند، وسایل نقلیه تحویلی باید بتن را از جاده مجاور منطقه‌ای که قرار است آسفالت شود، تحویل دهند. مخلوط از سطح پایین در سنگفرش رسوب می‌کند. این رسوب ممکن است توسط یک تسمه یا روش دیگری انجام شود.

پخش و تثبیت بتن

از عملیات روسازی بتنی با فرم لغزشی زمانی استفاده می‌شود که مقادیر زیادی بتن باید به طور کارآمد قرار گیرد. بر خلاف روسازی با فرم ثابت که در آن قالب‌های ثابت برای نگه داشتن مخلوط بتن قرار می‌گیرند، سنگفرش‌های لغزنده در حین حرکت، بتن تازه را تشکیل داده و یکپارچه می‌کنند. سنگفرش‌های لغزنده باید با سرعت ثابتی کار کنند. این مساله به بهره‌وری مناسب کار و و روسازی صاف کمک می‌کند.

پایان عملیات روسازی بتنی

پس از انجام مراحل بالا، به طور معمول سوراخ‌های سطح بسته می‌شوند و سطح سفت می‌شود. کارگران که در امتداد لبه دال ایستاده‌اند، از ابزارهای تکمیلی (شناورها و خطوط مستقیم) در سراسر سطح استفاده می‌کنند. در صورتی که بتن قابل کار نباشد، کارگران به سطح آب اضافه می‌کنند.

روسازی بتنی؛ عملیات مورد نیاز برای جاده‌هایی با ترافیک بالا

در این مطلب عملیات روسازی بتنی را توضیح دادیم. از این عملیات در جاده‌هایی استفاده می‌شود که در مناطق گرمسیر قرار دارند و یا حجم ترافیک در آن بالا است. همچنین نقاطی که نیروی برشی روی سطح مسیر مانند تقاطع‌ها و میدان‌ها زیاد است نیز مکان مناسبی برای عملیات روسازی بتنی به شمار می‌روند. شرکت بتن پارس زاگرس بزرگترین مجموعه تولیدی بتن در استان تهران است. ما در بتن پارس زاگرس انواع بتن برای کاربردهای عمرانی را ارائه می‌دهیم. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره عملیات روسازی بتنی لطفا با کارشناسان ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

منظور از عملیات روسازی بتنی چیست؟

منظور از عملیات روسازی بتنی راه، قرار دادن سازه‌ای است که روی آخرین لایه متراکم‌شده خاک موجود یا اصلاح‌شده، یا روی خاکریزی‌ها قرار می‌گیرد.

عملیات روسازی بتنی از چه مراحلی تشکیل می‌شود؟

مراحل عملیات روسازی بتنی عبارتند از: آماده‌سازی سایت، ایجاد خط ریسمان، قرار دادن میله‌های اتصال، خیس کردن گرید، تحویل مخلوط و ریختن، پخش کردن و تثبیت بتن.

تراز نبودن میله اتصال چه پیامدهایی دارد؟

اگر میله اتصال تراز نباشد، روسازی نمی‌تواند حرکت کند و تنش و سپس ترک ایجاد می‌شود.